Winter

Winterbescherming van rozen

Dit artikel is overgenomen uit ons full color Rozenbulletin (exclusief voor leden).

De doorgewinterde rozenbezitters weten wel of en hoe ze hun rozen in het koude jaargetijde moeten beschermen. Onze vereniging krijgt gelukkig elk jaar nieuwe leden voor wie we graag nog eens alles op een rijtje zetten.

Aanaarden

Hoe kunnen we onze rozen tegen de winterinvloeden beschermen? Een pak sneeuw is de mooiste winterbedekking, maar in ons land hebben we zelden een laag sneeuw die er maandenlang ligt. ”Aanaarden” is een redelijke vervanging en al een oude gewoonte. D.w.z. dat men een heuveltje van grond om de voet van de roos maakt. Dit is ongeveer 15 – 20 cm hoog en kan gevormd worden door de om de roos liggende grond op te schuiven naar het hart van de roos. In de ontstane holten worden dan uitgewerkte stalmest of gedroogde koemestkorrels en/of compost gestrooid.

Aanaarden

In het voorjaar als de ergste vorst voorbij is of bij de voorjaarssnoei, wordt het heuveltje weggehaald en deze grond weer met de mest en compost gemengd.

Beter is echter om bij het aanaarden niet de grond te nemen die om de roos ligt, maar grond van elders aan te voeren, bijv. uit de moestuin. De opbouw van de lagen wordt dan niet verstoord en eventuele hoge wortels of haarwortels worden niet beschadigd. Als men bang is dat het bodemniveau op den duur te hoog wordt, kan de aangevoerde grond in het voorjaar weer teruggebracht worden. Heeft men geen stalmest en gebruikt men koemestkorrels, dan is het toch goed de grond te bedekken met compost, blad of fijngemaakt tuinafval om erosie tegen te gaan. Dit alles moet niet te vroeg gebeuren, omdat de rozen anders te veel verwend worden en juist teer en gevoelig kunnen worden. Eind november is meestal vroeg genoeg in ons land. Niet alleen bij geoculeerde rozen kan aanheuvelen bescherming bieden, ook rozen op eigen wortel worden door aanheuvelen beschermd, omdat in het midden van de struik de meeste ogen zijn. Die vormen de toekomst van uw roos.

Schimmelaantasting

Als uw rozen last hebben gehad van schimmelziekten, is het volgens velen verstandig om, voordat u de grond gaat bedekken, de afgevallen blaadjes weg te harken en uit de tuin te verwijderen. De afvalcontainer is hiervoor de beste plaats, gooi deze blaadjes niet op uw composthoop!

Inkorten lange takken

Lange zwiepende takken kunt u beter wat inkorten of aanbinden, zodat ze niet beschadigd worden door een storm. Bovendien moet worden voorkomen dat ze door het heen en weer zwaaien de struik als het ware losmaken uit de bodem. Als er ruimte rond de hoofdtakken komt, kan daar water inkomen of wordt de vorstgevoeligheid groter en dat is erg slecht, ja vaak zelfs fataal voor de rozen. Als het gevaar bestaat dat er water blijft staan na een natte periode of bij de dooi van een flink sneeuwdek, kan men enkele geulen graven die de afwatering bevorderen.

Extra bescherming

Om tere rozen, patioroosjes of rozen die blootgesteld zijn aan gure winden, kunnen nog dennentakken gestoken worden. Rozen in potten kunnen met pot en al worden ingegraven. Een andere mogelijkheid zag ik in een catalogus van een van onze bekende rozenkwekers: de pot voeren met noppenfolie en dan weer de roos met de kluit erin. Wel opletten dat het vocht onderin kan weglopen. Ik heb hiermee geen ervaring. De pot zou niet kapot vriezen en ook de roos zelf is enigszins geïsoleerd.

Bij stamrozen is de oculatieplaats hoog boven de grond. Als er strenge vorst wordt voorspeld, kunt u een pluk stro om de kroon werken of er dennentakken of coniferengroen om binden. Riet of bamboe kan ook. (Bewaart u hiervoor bij voorbeeld uw Kerstgroen, of koop als ze op het laatst of net na Kerst heel goedkoop zijn geworden, een extra Kerstboom). Dit geeft een redelijke bescherming. Vroeger deed men om dit alles heen ook wel een plastic zak met gaatjes. Een probleem hierbij is dat er ook warmere dagen zijn in een winter of erg zonnige, waarbij de temperatuur in de zak oploopt en de ogen binnen het pakketje te vroeg gaan uitlopen (broeden) en dan juist de kans lopen te bevriezen. Als men er toch een zak om doet, moet deze direct na de vorstperiode weer verwijderd worden.

Wat is wijsheid of luiheid?

Of we onze rozen in de winter inderdaad moeten beschermen, hangt af van verschillende factoren: van onze woonplaats, de grondsoort waarop we tuinieren en de typen rozen die we hebben. Tenslotte speelt ook de mate waarin we ons willen inspannen een rol. Om met dit laatste te beginnen: u kunt natuurlijk niets doen en u terugtrekken bij de haard. U ziet in het voorjaar wel of er iets is misgegaan en eventueel koopt u een nieuwe roos als er een is doodgegaan. Dat getuigt misschien niet van liefde voor uw rozen, maar het is wel gemakkelijk en het spaart uw rug.

Niets doen, zult u met minder risico kunnen doen als u in het westen van ons land woont. In de kustprovincies is ons zeeklimaat wat zachter dan het klimaat verder oost- en noordwaarts en het vriest er gemiddeld minder. In het midden van het land nemen de risico’s al wat toe en in het Noorden en Oosten van ons land kunnen rozen in strenge winters of juist in het vroege voorjaar met stevige nachtvorsten flink invriezen. Dat een hele struik doodgaat, komt zelden voor. Men moet die constatering dan ook vooral niet te vroeg doen, want vaak valt het mee. Pas na mei kan men met zekerheid zeggen dat een roos dood is gegaan.

Oculatiepunt

Dan is het zo, dat het op zandgrond doorgaans enkele graden meer vriest dan op kleigrond. Verder zijn,globaal genomen, rozen op eigen wortels wat sterker dan geoculeerde (veredelde) rozen. Bij het planten is het van belang dat de plaats van de oculatie 3 tot 5 cm onder de grond komt te zitten. Chinese rozen, theerozen en ook de moderne grootbloemige rozen, de zgn. theehybriden, zijn wat gevoeliger dan heesterrozen. Eenmaal bloeiende rozen zijn meestal ook wat sterker dan doorbloeiers, vandaar dat bijv. in Zweden eenmaal bloeiende oude rozen zo in trek zijn. De zomers zijn daar korter en er is niet eens tijd voor een tweede bloei.

Als u twijfelt, kijkt u dan eens in de catalogus van uw rozenleverancier. Vaak is daarin vermeld of een roos vorstgevoelig is. Veel rozenboeken geven hier ook wel uitsluitsel over, maar dan gaat het niet altijd over de Nederlandse situatie. In Duitsland bij voorbeeld, waar meer een landklimaat heerst naarmate men oostelijker woont, zijn de adviezen veel strenger. Daar worden klimrozen soms helemaal ingepakt in dennentakken en worden stamrozen op een speciale manier naar de grond gebogen en de kruin opgekuild.

Tenslotte kunnen we nog opmerken dat het aanbeveling verdient nieuw geplante rozen altijd aan te aarden, omdat ze kwetsbaarder zijn dan degenen die er al jaren staan. Wilde rozen kunnen in het algemeen ook wel zonder winterbescherming, vooral degenen die afkomstig zijn uit koude streken. De stoere heesterrozen in het gemeenteplantsoen worden zelden beschermd.

Ineke Hempenius